ontdekken & ontmoeten

Bari – Santa Maria di Leuca – Bari

Leuca, ook “Finibus Terrae” genaamd, lag op de grens van het Romeinse Rijk. Daarbuiten woonden kolonisten. In 43 na Chr. ging de apostel Petrus hier van boord en preekte in de Salento (Zuid-Italië) over het Christendom. Hij veranderde in Santa Maria di Leuca de tempel van Minerva in een kerk. Het was het eerste Christelijke heiligdom in Europa. De leerlingen van Petrus wijdden de kerk aan de Maagd Maria.
In de Middeleeuwen trokken pelgrims over de Cammino Leucadense langs kapellen en heiligdommen naar Rome. In die tijd werden Santa Maria di Leuca, Canterbury, Santiago en Jeruzalem beschouwd als de belangrijke Christelijke bedevaartsoorden. Pelgrims gingen aan boord in de havens van Brindisi, Otranto, Taranto en Santa Maria di Leuca voor de overtocht naar het Heilige Land.

 

 

Was deze route voor jou een pelgrimstocht?

Na een tocht naar Rome liep ik naar Bari. Het jaar erna wilde ik bij Leuca oversteken naar Griekenland (de Via Egnatia). Doordat de veerdienst was opgeheven ontdekte ik Leuca.
Twee opeenvolgende jaren liep ik vanaf Bari naar deze bedevaartsplaats en -via de andere kust- terug. (In 2012 liep ik tegen de klok in. In 2013 liep ik, langs andere wegen, met de wijzers van de klok mee). Ik liep ontspannen, gekoesterd door de zon langs rotskusten en goudgele stranden met daarachter een azuurblauwe zee. In de Alto Salento en de Valle d’Itria liep ik door het glooiend landschap tussen olijf- en amandelbomen. De mantra van stappen stopte geleidelijk malende gedachten. Ik voelde me licht en helder en gelukkig. In de Salento was ik vaak gast bij de pastoor. Ik sliep in Casa Canonica, waar veel culturele activiteiten werden georganiseerd. Nonnen uit missiegebieden assisteerden oudere priesters. Tijdens mijn verblijf in kerken, kloosters, heiligdommen en seminaries, sprak ik vaak met hen. Onderweg verschenen beelden van de kerk uit mijn jeugd. Bij heiligdommen voelde ik me dankbaar. Ik genoot onderweg van de mooie natuur en alle unieke mensen.
  

 

Wat waren hoogtepunten op je reis?

Ik sliep op bijzondere plekken in schitterende steden als Lecce (seminarie), Otranto (seminarie) en Gallipoli (Speleo Trekking).
In Sanctuari prijkten afbeeldingen van reddingen, genezingen als eerbetoon aan een heilige. Ik zag dit vooral als dankbaarheid.
Hoogtepunten waren de feesten van Maria en patroonheiligen. Dorpen hadden kleurige verlichting voor dit gemeenschapsfeest met muziek, zang, processies en kerkdiensten.
Vanaf de kaap van Leuca zag ik de Ionische en Adriatische Zee. Het leek alsof ik uitkeek op de scheepjes met vertrekkende pelgrims.
Onder me naderde me een lint met wandelaars. Via de hoge brede stenen trappen kwamen zij boven. Speleo Trekking Salento arriveerde in Leuca als eindpunt van hun jaarlijkse Cammino.
In Chiesa di Santa Maria della Colonnae San Nicola, sliep ik op de kerkzolder. Beneden uit de kerk klonk de muziek van een adembenemend concert.

 

Wat was typerend voor de ontmoetingen onderweg?

Ik werd bijna overal zeer gastvrij ontvangen.
Vito Sivilli in Bari bezat een Motor Guzzi waarmee hij alleen door Europa toerde. Ik was zeer welkom en hij checkte mijn tocht, terwijl Tina, zijn vrouw, me verwende met haar kookkunst.
Pasquale leefde primitief in een complex “trulli” bij Torre Canne. Samen knutselden we een automatische zeef om loden hagelkorrels te zeven. Ik proefde van zijn simpel rijk bestaan.
Pastoor Don Franco van de kerk in Locorotondo, bijgenaamd De Bonbondoos, gaf me zijn huissleutel. Ik bewonderde de veelzijdigheid van de priester, maar zag ook zijn isolement en grote verantwoordelijkheid. Anna zijn hulpkoster, 91 jaar, en ik liepen gearmd door het witte dorp.
In Seminarie Lecce mocht ik Engelse les geven aan jonge roepingen die “Don” werden genoemd. Ik zag een mengeling van kwajongens gedrag en brave devotie. Ik voelde me thuis bij hen, maar durfde niet met hen te spreken over de toekomstige inflatie van hun roeping.

 

Wat was typerend voor de landschappen onderweg?

De heuvels in de Alto Salento en de Valle d’Itria zijn begroeid met olijf- en amandelbomen. Oude “masseria” (boerderijtjes) en witte “trulli” worden gerestaureerd. De Salento bezit een afwisselende en fraaie kust. Vanaf oude wachttorens kon men de naderende vijand op zee tijdig signaleren. Er liggen mooie goudgele stranden langs de azuurblauwe zee en grillige rotsen. De steden Otranto en Gallipoli zijn een mix van oost en west. Bij het zuidelijkste puntje, Santa Maria di Leuca, ontmoeten de Adriatische Zee en de Ionische Zee elkaar. Leuca is omringd met steile, winderige kliffen en zandstranden. Lecce is de grootste stad met een prachtig barok centrum.
  

 

Hoe zat het met het onderdak, eten en drinken?

Langs de Camino Francés zijn talrijke goede voorzieningen. Bij andere wegen moet een pelgrim zelf ontdekken en improviseren. Een pelgrimstocht is mijn keuze. Dit betekent dat ik gastvrijheid benut, mits ik welkom ben. Aan elkaar wennen houdt in: elkaar leren kennen. Mijn voorstelbrief in de landstaal helpt daarbij.
In 2012 en 2013 sliep ik vaak in kerkelijke voorzieningen (seminaries, kloosters, kerken, Casa Canonica), bij mensen thuis, de brandweer en soms ook buiten. Avondeten kocht ik vaak zelf (cafetaria, winkel, enz.), ik at bij mensen, in kloosters, seminaries en soms bij de brandweer of in een restaurant. Niets had ik tevoren geregeld. Onderweg was voedsel niet zo’n belangrijk thema. Ik moest opletten dat ik voldoende at, vanwege de fysieke belasting. Soms kon ik geen eten kopen. Daarvoor had ik een noodrantsoen.
Pelgrimsherbergen ontbreken. Puglia tracht onder de noemer “spiritueel toerisme” de economische ontwikkeling te stimuleren. De basiliek van Leuca heeft een pelgrimsherberg. Eten en onderdak staan summier op de sites van de Via Francigena en Speleo Trekking Salento (zie hieronder).

 

Wat is de beste tijd om op pad te gaan?

In april en mei stapte ik door Puglia. Er is lang daglicht en de natuur rondom ontluikt: knoppen worden kleurige bloemen en vogels kwinkeleren lustig.
In mei, de Mariamaand, zijn er feesten en plechtigheden ter ere van haar. Dorpen waren kleurig verlicht gedurende dit feest van muziek en zang met processies en kerkdiensten. In Puglia is Maria de favoriete Heilige. Haar naam staat op kerken en heiligdommen. Gelovig Puglia zoekt bij haar troost en steun.
Tijdens mijn tocht waren er ook festiviteiten van patroonheiligen. Vaak kon ik vanwege deze feesten langer blijven.

 

Was het een zware tocht?

Mijn beide tochten vond ik licht tot matig zwaar. Wel waren er momenten dat ik me uitgeblust voortsleepte en mezelf de vraag stelde waarom ik dit doe. Maar een accepterende houding -het is zoals het is- hielp mij om daarna door te gaan. Ik moet daarbij vermelden dat ik ouder dan 70 jaar ben en een redelijk zware rugzak draag.
   

 

Wat zijn belangrijke kenmerken van de route?

  • Bari – Brindisi: 125 km. Brindisi – Leuca: 139 km. De totale ronde Bari – Santa Maria de Leuca – Bari heb ik in ongeveer een maand gemaakt.
  • Er zijn twee varianten voor het traject Brindisi – Leuca: de Via Traiana Calabra / Via Francigena (via Lecce en Otranto, langs de Adriatische kust) en de Via Leucadense (via Lecce en het binnenland).
  • Daarnaast is er een variant vanaf Taranto: Via Sallentina, langs de Ionische kust.
  • De pelgrimsroutes naar Leuca zijn nog in ontwikkeling. Slechts her en der is er een markering. (Een rood vis logo).
  • Je kunt natuurlijk je eigen varianten maken, zoals ook dat zelf ook heb gedaan.

 

Welke vraag zou je nog willen toevoegen?

Geen. 

 

Waar kunnen we meer over je reis vinden?

In mijn verslagen over mijn reis in 2012, Weg van de vrede, en mijn reis in 2013: Het feest van de heiligen.
Voor het traject Bari – Brindisi: zie de website Vie Francigene del Sud
Voor de pelgrimswegen in de Salento: zie de Via Francigena routes in the South.
Jaarlijks loopt een grote groep van Speleo Trekking Salento begin mei van Brindisi naar Leuca. Op hun website staat een beschrijving van de route en onderdak.