Verhaal

Cammino di Assisi

In 2012 heb ik, samen met mijn wandelmaatje, het plan opgevat om de Camino di Assisi te gaan lopen, vanaf San Ellero naar Assisi met een vervolg naar Rieti en aansluitend, wegens tijdgebrek, de bus naar Rome. We liepen dus eigenlijk twee pelgrimstochten in één. 
Nadat we beiden, alleen of met anderen, al meerdere pelgrimtochten hadden gelopen (o.a. naar Santiago de Compostela), vonden we Assisi een mooie bestemming om zo indrukken op te doen van de omgeving waarin de heilige Franciscus heeft geleefd en gepreekt. In Rome heeft Franciscus, in 1209, de regels van zijn nieuwe orde voorgelegd aan de paus.

  • verhaal gepubliceerd op: 8 januari 2018
  • aanvulling(en) gepubliceerd op: 7 september 2018
       

 

Was deze route voor jou een pelgrimstocht?

Wat maakt deze tocht tot een pelgrimstocht? Is het de rijke cultuur en het overweldigende landschap waar je doorheen trekt? Is het het pittige gehalte van de tocht door de hoogteverschillen, regen, zon, lange wandeldagen? Of zijn het de mooie kloostertjes waar je overnacht, welkom geheten door een stokoude non? De mooie ontmoetingen, gesprekken en gedachten die je hebt? Het besef dat je door “het leven” van Franciscus loopt?
De combinatie van deze opsomming maakte het voor mij een ware pelgrimstocht.
  

 

Wat waren hoogtepunten op je reis?

Bij de voorbereiding van de reis viel op dat onze gids (“Een Franciscaanse voetreis”, door Kees Roodenburg) nogal wat dure en “luxe” overnachtingsadressen beschreef. Wij wilden de tocht toch ook in de geest van Franciscus lopen en zochten liever het eenvoudige. We namen daarom tentjes mee. Eenmaal onderweg, kwamen we tot onze verrassing op verschillende plaatsen mooie kloostertjes en andere gastvrije adressen tegen waar we, vaak tegen “Donativo“, konden overnachten. Een pareltje was het klooster van Bose bij Assisi

In de aanloop naar het klooster van La Verna, waar Franciscus de stigmata zou hebben ontvangen, liepen we door een sprookjesachtig bos met bijna lichtgevende, ontbottende beukenbomen en mystieke rotspartijen. We konden welhaast de aanwezigheid van Franciscus voelen en ons voorstellen hoe hij hier tot de vogels sprak…

Een ander mooi moment was er na ons vertrek uit La Verna, toen we -terugkijkend- in de verte het klooster zagen, met het vergezicht dat Michelangelo heeft gebruikt bij ”de hand van God” op zijn plafondschildering in de Sixtijnse Kapel.
  

Wat was typerend voor de ontmoetingen onderweg?

De route is, tenminste in de periode dat wij onderweg waren (medio mei), erg rustig. Het aantal pelgrims was op de vingers van één hand te tellen en diegenen die wij ontmoetten kwamen we dan ook weer met enige regelmaat tegen. Wel grappig was dat wij, door onze uitrusting (o.m. een karretje voor de tenten) en gesprekken die wij hadden, “de profi’s” werden genoemd..

Een toevallige passage van een ons onbekende overnachtingsplaats kwam op het juiste moment. Aan het einde van een zware, natte dag ontmoetten wij daar een heel zorgzame gastheer. Hij stak de open haard aan, schilde fruit voor ons en serveerde later een voortreffelijke maaltijd, “fatta a la Casa”: met zelf geteelde produkten en zelfgemaakte huiswijn. Een prachtige slaapkamer wachtte ons. Er hing geen prijskaartje aan, een Donativo was prima.
Donativo (= gift) betekent dat je mag geven wat je wilt en kunt geven, rekening houdend met wat deze gastvrijheid de schenker kost. Donativo betekent dus niet: gratis!.

 

Wat was typerend voor de landschappen onderweg?

De Camino di Assisi gaat voor een groot deel door de regio Umbrië, waar de Apennijnen als bergrug deel van uitmaakt. Het landschap kenmerkt zich dan ook door grote hoogteverschillen, prachtige vergezichten en veel mooie valleien. Zoals de vallei van Spoleto, die zich voor je uitstrekt als je vanuit Assisi verder loopt, omhoog, de Monte Subasio op. Het landschap wordt, naast veel bebossing in de hogere delen, gedomineerd door olijfgaarden, wijngaarden en graanvelden. Zeker in het voorjaar was het een geweldige aanblik: de velden met klaprozen die de onderbegroeiing vormden van de zilvergrijze, oeroude olijfgaarden.
  

 

Hoe zat het met het onderdak, eten en drinken?

Omdat wij tentjes hadden meegenomen waren we ook voorzien van kookspullen. Hiervan hebben we regelmatig gebruik gemaakt. Niet alleen tijdens de vier keer dat we hebben gekampeerd maar ook op andere slaapplekken. De inkoop van levensmiddelen (“alimentari”) was geen probleem. Het was wel zaak om, vóór wij weer op pad gingen, proviand in te slaan. Onderweg was het immers maar afwachten of je een winkeltje tegenkwam. Regelmatig hebben we een “forno” of “panificio”, de bakker, bezocht om onze rugzak vol te laden met o.a. pizzastukken en zalige foccacia.
Bij warm weer is het echt aan te raden voldoende drinkwater mee te nemen (2 liter). In de “bewoonde“ gebieden kun je altijd aan voldoende drinkwater komen.
De tenten waren, achteraf gezien, niet nodig geweest. 
Op het kaartje van onze tocht (zie de groene markers) is te zien waar onze slaapplekken waren. (De aanlooproute van de Cammino di Assisi is rood aangegeven).

 

bekijk de kaart in Google

 

Wat is de beste tijd om op pad te gaan?

In de zomermaanden kan de temperatuur in het binnenland van Italië soms flink oplopen, terwijl het in de hoger gelegen gebieden dan ’s avonds nog best fris kan zijn. Een paar flinke regenbuien zijn dan ook geen zeldzaamheid… 
In het voorjaar is de natuur op zijn mooist, een geweldige explosie van geuren en kleuren.
De beste maanden om de tocht te lopen zijn doorgaans mei, juni, september en oktober.

 

Was het een zware tocht?

Het is een tocht voor ervaren langeafstandslopers, met soms lange, pittige beklimmingen over rotsachtige paadjes. Na flinke regen loop je soms over zware modderpaden en is het niet altijd mogelijk beekjes droog over te steken. Een paar plastic zakken kunnen dan van pas komen. 
Goede schoenen van het type B zijn aan te raden, evenals een paar wandelstokken.
  

 

Wat zijn belangrijke kenmerken van de route?

Wij zijn gestart in S. Ellero. Bij Camaldoli kwamen wij op de Cammino di Assisi. Deze route is uitstekend gemarkeerd. 
In het gebied lopen nogal wat paden door elkaar, met verschillende markeringen. Zo loopt er ook de Via Francigena en een route van de CAI (Italiaanse Alpenvereniging). Soms volgden we de ene route, dan weer een andere. Alle wegen leiden immers naar (Assisi en) Rome…!

Van S. Ellero was het ongeveer 400 km naar Rieti, in 16 wandeldagen.

 

Welke vraag zou je nog willen toevoegen?

Geen. 

 

Waar kunnen we meer over je reis vinden?

 

  • de website Cammino di Assisi, in diverse talen. Je kunt daar een “credenziale” (pelgrimspas) aanvragen, inclusief routebeschrijving en overnachtingsadressen. Wij hebben dat niet gedaan, omdat dat wordt gekoppeld aan een planningssysteem. Onderweg konden wij de route toch goed volgen door de markeringen en waren wij welkom op de overnachtingsadressen.
  • de website Pelgrimswegen naar Rome
  • de gids “Een Franciscaanse voetreis”, door Kees Roodenburg. Zie ook de gelijknamige website.  

 

Aanvulling(en) op het verhaal van Hans

Heb jij deze pelgrimstocht ook gelopen of gefietst en wil je jouw ervaringen delen met anderen? Dan kun je een (korte) aanvulling schrijven op het verhaal hiervoor. Lees hier hoe dat werkt.

Tip: Bosco di San Francesco

In 2017, enkele jaren na mijn tocht met Hans, bezocht ik Assisi opnieuw. In de stad hingen grote banieren met de tekst: ‘Bosco di San Francesco’ (Het bos van Franciscus). Het bleek te gaan over een nieuw project van de Fondo Ambiente Italiano, een Italiaanse Monumentenzorg. Je vindt het project als het ware aan de achterkant van Assisi, aan de voet van de beroemde basiliek, in een klein, mooi natuurgebied. Het bestaat onder meer uit een pad, een bezoekerscentrum en een landschapskunstwerk: ‘Het derde paradijs’ (Terzo Paradiso). Een thema is: wat kan de boodschap van Franciscus voor onze tijd betekenen? Zowel de lokatie als het thema zijn een goede aanvulling op het klassieke, christelijke én toeristische, Assisi. Vandaar ook de subtitel van het project: ‘L’altra metà di Assisi’. (De andere helft van Assisi.)
   

   
Je kunt het Bos van Sint Franciscus bezoeken als uitstapje vanuit de stad (er is een ingang in de muur langs het park/terras vóór de basiliek) of aan het slot van je voettocht naar Assisi. De andere ingang is namelijk bij het bezoekerscentrum bij het kerkje van Santa Croce, meteen aan de route. (Het ‘Terzo Paradiso’ is aan de andere kant van de weg). Je vermijdt dan de klim naar Assisi via de smalle en soms drukke Via Ponte dei Galli. “Nadeel”: je betaalt een bescheiden toegangsprijs.

Meer informatie: Fondo Ambiente Italiano | Bosco di San Francesco (Italiaans en Engels).

Arno Cuppen (7 september 2018)

Lees de verhalen die Arno heeft geschreven voor pelgriMEER