ontdekken & ontmoeten

Compostelle – le chemin de la vie

Auteur: Freddy Mouchard


Documentaire en regisseur

De documentaire Compostelle is in 2015 uitgebracht.
Freddy Mouchard is schrijver en filmmaker, en als zodanig vooral bekend in Franstalige landen. Hij is zelf ook als pelgrim onderweg geweest. Mouchard werkte meer dan  drie jaar aan deze documentaire.

De inhoud van deze video is niet standaard beschikbaar.
Door te klikken op [accepteer] in de banner onderaan de pagina of op een banner (die bij elke video getoond wordt) ga je ermee akkoord dat er third party cookies kunnen worden geplaatst op jouw computer en kan je alle video's op de website bekijken .

   
Beschrijving

Pelgrims naar Santiago de Compostela geloven graag in de voorzienigheid van de apostel Jacobus bij tegenslag onderweg. In deze documentaire wordt zo’n verhaal op nuchtere wijze verteld. Een pelgrim stort op een heuvel, bij een kruis, ter aarde: een hartaanval. Hij weet zich omringd door andere pelgrims en een ogenblik later komt er ook een verpleegkundige voorbij die eerste hulp kan verlenen. Het alarmnummer wordt gebeld en vrij kort daarna slaagt een traumahelikopter erin op de plek des onheils te landen en wordt de pelgrim overgebracht naar het ziekenhuis. Binnen 15 minuten na zijn hartaanval is de man buiten levensgevaar. “Het was vast het lot”, zegt hij.

Compostelle zit vol met zulke pelgrimsverhalen: verhalen over angst, twijfel en woede, maar ook over harmonie en verbondenheid. Opmerkelijk is dat de pratende pelgrims zelf niet in beeld komen: ze vertellen hun verhalen via 'voice-over' bij prachtige natuurbeelden en beelden van kapellen, kloosters en kerken. De verhalen worden afgewisseld met citaten van beroemde ‘wandeldichters’ als Arthur Rimbaud en Paul Verlaine.
Het buiten beeld houden van de individuele pelgrims is een goede keuze: kijken naar pratende hoofden is vaak weinig interessant en de film krijgt hierdoor een indrukwekkende poëtische kracht. Doordat de verhalen vervloeien met de beelden is de documentaire als de herinnering aan een lange pelgrimstocht, waarin de ontmoetingen met pelgrims samenvallen met de plekken waar die ontmoetingen plaatsvonden.
Om de pelgrim niet helemaal onzichtbaar te maken heeft Mouchard gekozen voor een marionet als pelgrim, die in enkele intermezzo’s verwonderd rondloopt in een vormgegeven ‘caminodecor’. Een overbodige keuze die weinig toevoegt aan de film.

 

Focus

Voor Mouchard is de pelgrimage naar Santiago vooral een terugkeer naar de kindertijd, waarin harmonie en verbondenheid vanzelfsprekend waren. De bedevaart als een periode waarin mensen volstrekt in evenwicht kunnen zijn: met zichzelf en met hun omgeving. Dit wordt gesymboliseerd door de caminobeelden af te wisselen met beelden van kinderen in de natuur en korte scènes waarin kinderen ganzenbord spelen. (Het ganzenbord is een eeuwenoud symbool voor de levensweg: 'le chemin de la vie').

De schoonheid van de beelden wint het ruimschoots van de verhalen. Na een uur ken je de pelgrimsverhalen wel en ligt irritatie op de loer over vage uitspraken, zoals: ‘Als je niet naar de stilte luistert, hoor je hem niet’. De indrukwekkende beelden maken echter veel goed en geven de film een rustig meditatief ritme. Maar het ontbreken van een dramatische ontwikkeling of spanning zorgt er tevens voor dat de rolprent voortkabbelt en dat je als kijker uiteindelijk verlangt naar Finisterre.

 

Plaatsen

Mouchard volgt enkele pelgrims langs de hoofdroutes door Frankrijk vanaf Parijs, Vézelay, Le Puy-en-Velay (met een aanloop vanaf Lausanne) en Arles. De eerste drie routes komen vlak voor de Pyreneeën bij elkaar. De laatstgenoemde route sluit daar in Puente la Reina (Spanje) op aan. Daarna volgt Mouchard de Camino Francés naar Santiago en Cabo Fisterra. 

 

Meer informatie

  • De documentaire is op DVD verkrijgbaar, met Nederlandse ondertiteling.
  • Deze recensie werd oorspronkelijk gepubliceerd in de Jacobsstaf 111 (2016).  


Recensent: Jasper Koedam (november 2018)