ontdekken & ontmoeten

Verhaal

Emo’s reis (Romerswerf – Rome)

Verteller:

In het late najaar van 1211 vertrekt Emo, abt van het inmiddels verdwenen klooster Romerswerf (ruim 5 kilometer ten Noordwesten van Delfzijl), naar Rome. Emo had een conflict met de bisschop van Münster over het eigendom van de kerk in (Witte)Wierum, waar hij een nieuw klooster had gesticht. De paus, Innocentius III, zou uitkomst moeten bieden.
Van deze reis is een beknopt verslag gemaakt, de “Cronica Florida Horti”. Het is vermoedelijk geschreven door Menko, een opvolger van Emo, op basis van aantekeningen van Emo.
In 2011 verschijnt het boek Emo’s Reis, van emeritus hoogleraar middeleeuwse geschiedenis Dick de Boer.
Omdat in het boek de reisroute van Emo wordt gereconstrueerd, van plaats naar plaats, was het mogelijk om hier een fietsroute van te maken. Het is dus de vertaling van een voetreis van acht eeuwen geleden naar een fietstocht in onze tijd.

  • verhaal gepubliceerd op: 28 maart 2018
  • aanvulling(en) gepubliceerd op: –
      

 

Was deze route voor jou een pelgrimstocht?

Geen pelgrimstocht in de klassieke zin van het woord. Het is een reis door de tijd. Je reist in het spoor van een abt van 800 jaar geleden. Tegelijkertijd heb je het boek van De Boer als reisgids. Ook de kleine en grote ingrepen in het landschap maken duidelijk wat er in 800 jaar veranderd is. Op deze reis word je geconfronteerd met het verleden, wat soms heel mooi en soms heel grimmig is. Dat maakt deze reis uniek. Een pelgrimstocht van 800 jaar.
  

 

Wat waren hoogtepunten op je reis?

Uitgangspunt is de route die Emo in de winter van 1211-1212 naar Rome liep. Op een tocht van ruim 2600 kilometer kom je door veel verschillende landschappen: mooi, lelijk en soms saai.
Letterlijk hoogtepunt was de Col du Mont Cenis: tien kilometer in hoog Alpien landschap.
Toch waren de echte hoogtepunten van de reis die momenten, waarop ik oog in oog stond met wat Emo 800 jaar geleden zag. Dat zijn er niet veel. Je kunt wel in een kerk of klooster zijn waar Emo ook was, maar vaak is er sindsdien veel veranderd.
De kerk in Soissons was wèl zo’n moment. Het koor is net gereed als Emo passeert. Door de eeuwen heen zijn er veel beschadigingen aan de kerk. In de Eerste Wereldoorlog wordt zelfs een groot deel van de kerk verwoest, maar het koor blijft onbeschadigd. Ik zag daar wat Emo ook zag.

 

Wat was typerend voor de ontmoetingen onderweg?

Schapen midden in Duisburg. De stad kan niet zonder het platteland.
In het niet toeristische deel van Noord-Frankrijk word ik aangesproken door een oudere dame in een zwaar lokaal accent. Ze wil weten waar de ‘moteur’ van mijn fiets zit. Dat je kunt fietsen zonder ‘moteur’ kan er bij haar niet in. Ze vraagt waar ik naar toe ga. In mijn schoolfrans zeg ik: “à Rome”, dat verstaat ze niet, of ze begrijpt het niet. Als ik dan in mijn Frans vertel dat ik naar de Paus ga begrijpt ze dat. Ik krijg van haar de zegen. Ze loopt mompelend weg, draait zich om en roept tot 2x toe: “Dieu avec vous.”
De virtuele ontmoetingen met Emo: zien wat Emo zag.

 

Wat was typerend voor de landschappen onderweg?

De niet echt boeiende en uitdagende landschappen. Dagenlang fiets je langs rivieren. Het maakt duidelijk dat een reiziger in de dertiende eeuw de makkelijkste weg zocht, niet de mooiste.
Maar ook de oversteek van de Alpen. Vanwege het relatieve gemak waarmee je nu een Alpenpas van ruim 2000 meter oversteekt. Het is nauwelijks voor te stellen hoe dit eind december 1211 moet zijn geweest toen Emo de Mont Cenis overstak.
   

 

Hoe zat het met het onderdak, eten en drinken?

Voor de raskampeerder is het soms lastig. Doordat het traject tot voorbij Lyon nauwelijks door toeristisch gebied gaat is het soms lastig om een camping te vinden die niet te ver van de route ligt. Dagetappes moeten soms echt gepland worden van camping naar camping. Soms kan wildkamperen een oplossing zijn, maar soms biedt het landschap ook daar de mogelijkheden niet voor. Dan moet je een hotel, B&B of anderszins zoeken.
Vanaf Pavia is het goed mogelijk om meestentijds in pelgrimsonderkomens te overnachten, als je dat wilt.

Voor het foerageren geldt een zelfde verhaal, zij het dat dat pas na het passeren van de Franse grens lastiger wordt. Lang niet elk Frans dorp heeft nog een winkel. Ook de Povlakte is schaars voorzien van winkelvoorzieningen.

 

Wat is de beste tijd om op pad te gaan?

Om niet in de grootse warmte in Italië te fietsen, zou ik altijd de warme zomermaanden vermijden.
Eind april vertrekken, aankomst in Rome begin juni. Normaal gesproken ben je eind mei in de Alpen en is ook de Col du Mont Cenis open.
Alternatief: vertrek medio augustus, aankomst in Rome eind september. Nadeel van deze periode is dat de dagen al weer merkbaar korter worden. In september kunnen de dijken in de Povlakte lastig te fietsen zijn door het landbouwverkeer in verband met de rijstoogst.

 

Was het een zware tocht?

Nee. De aanloop naar de bergen is lang, de conditie is tegen die tijd op peil. De beklimming van de Apennijnen vond ik wel zwaar. Deels door de soms korte steile klimmetjes, deels door de warmte.
Je moet zo nu en dan improviseren met betrekking tot eten of slapen.
    

 

Wat zijn belangrijke kenmerken van de route?

  • De route is ruim 2600 kilometer lang. (Niet meegerekend extra kilometers voor overnachtingen).
  • De route is niet gemarkeerd. In Italië is de Via Francigena gemarkeerd. Dit kan verwarrend zijn. Emo’s Reis volgt na Pavia regelmatig wel, maar vaker niet de Via Francigena voor fietsers (CicloVia Francigena).
  • Het boek van Dick de Boer is verplichte literatuur.

 

Welke vraag zou je nog willen toevoegen?

Wat maakt deze route naar Rome anders dan de bekende fietsroutes van Reitsma en Benjaminse?
De twee andere routes zijn korter. Ze zijn beide ontworpen om op een aangename manier naar Rome te fietsen: mooie landschappen, mooie dorpen en stadjes. Juist wel een paar hoge bergpassen, of juist niet.
Emo’s Reis gaat soms door saaie of lelijke landschappen. Je passeert grote industriegebieden, gaat dwars door een aantal grote steden heen. Maar met het boek van Dick de Boer, reis je in een week of zes door 800 jaar Europese (cultuur)geschiedenis.
Op de website Pelgrimswegen naar Rome staat een overzichtskaartje van deze drie fietsroutes.

 

Waar kunnen we meer over je reis vinden?

Op mijn website Emo’s Reis.
Wat je zelf moet uitzoeken zijn de overnachtingen. Ik geef geen adressen, maar wel een aantal tips.
Voor vragen en/of opmerkingen over de reis is op de site een contactformulier aanwezig.

 

Aanvulling(en) op het verhaal van Peter

Heb jij deze pelgrimstocht ook gelopen of gefietst en wil je jouw ervaringen delen met anderen? Dan kun je een (korte) aanvulling schrijven op het verhaal hiervoor. Lees hier hoe dat werkt.