Verhaal

Henro Michi (Shikoku)

De Henro Michi, de weg van de pelgrim, is de route langs 88 tempels op het eiland Shikoku, Japan. De meeste tempels zijn ontstaan in de 7de-8ste eeuw, gegrondvest door Kobo Daishi. De 88 tempels zijn onderverdeeld in vier “dojo’s” of trainingsgronden: spirituele ontwaking (de tempels in de prefectuur Tokushima), ascetische training (prefectuur Kochi), verlichting (prefectuur Ehime), het Nirwana (prefectuur Kagawa).

Ik heb deze tocht van ongeveer 1300 km drie keer gelopen, telkens beginnend bij tempel nr. 1. (Eén keer heb ik mijn tocht afgesloten bij het graf van Kobo Daishi, in Koya-san). Een rode draad is het zoeken naar Zen in mijn leven.

  • verhaal gepubliceerd op: 10 december 2017
  • aanvulling(en) gepubliceerd op: –
      

 

Was deze route voor jou een pelgrimstocht?

De Henro Michi is voor mij meer en meer een pelgrimstocht geworden, na allereerst op pad te zijn gegaan uit nieuwsgierigheid naar de aard en gewoontes van het Japanse volk, zoals ik op jonge leeftijd had gezien in de film “The Seven Samurai” (1954, door: Akira Kurosawa). Een Japanner op weg naar Santiago de Compostela vertelde me over de Henro Michi als een goede mogelijkheid om bekend te raken met Japan in het algemeen.
Deze tocht heeft geen einddoel zoals Compostela. Op Shikoku loop je van tempel naar tempel en langzamerhand wordt je pelgrim, ook al omdat je gekleed gaat als pelgrim, met hoed en staf. Het werd een pelgrimstocht omdat je alles achter je gelaten hebt en je begint te leven van dag tot dag, zonder te weten alsnog wat je zult vinden of tegenkomen.
  

 

Wat waren hoogtepunten op je reis?

Ontmoetingen langs de weg en de gesprekken in de “minshuku” (privé-huizen waar je, tegen betaling, kunt overnachten) waren hoogtepunten. Ook enkele bergen en met name de Zen-tempels, waar een communiteit van monniken de rituele gezangen uitvoert. Een wandeling door een bamboebos is door mij ervaren als zeer bijzonder. Heel bijzonder was ook een ontmoeting met een jonge man die liep ter nagedachtenis aan zijn vader. Bij elke tempel haalde hij zijn traditionele Japanse fluit tevoorschijn en speelde hij oude muziek. Ontmoetingen met Engelssprekende henro’s waren een verrijking van het leven. Een bezoek aan een traditionele “onsen”, een spa, hoort bij de Japanse cultuur.

Een hoogtepunt tijdens mijn eerste tocht was het vinden van een Boeddha beeldje boven op een berg nadat ik de weg kwijt was geraakt. Ik ging zitten en opeens zag ik een paadje dat me terugbracht naar mijn vertrekpunt. Vier uur voor niets gelopen of gevonden wat ik zocht? Een kleine verlichting.

 

Wat was typerend voor de ontmoetingen onderweg?

Typerend voor de ontmoetingen onderweg is dat het leven van een pelgrim vol verrassingen is, tenminste als je open staat om van de weg af te wijken, als je je niet bindt aan tijd, aan je eigen wensen. Typerend is ook dat jezelf en de medepelgrim op zoek zijn naar een groter geluk of proberen een bepaald iets van het verleden te verwerken, om inzichten te verkrijgen, om een “nirwana” te bereiken in de brede zin van het woord. Sommige plaatsen staan alom bekend als plaatsen van gastvrijheid, vooral bij de plattelandsbevolking, zoals ik dat in feite ook in mijn eigen omgeving kan ervaren.

Sommige mensen geven je een “osettai”, een gift voor de pelgrim: een beetje geld, een fles frisdrank en zo, om hen te gedenken bij de volgende tempel.

 

Wat was typerend voor de landschappen onderweg?

De Henro Michi gaat dikwijls langs de kust, door vissersplaatsjes, over verharde wegen. Er zijn nieuwe routes bijgekomen: de groene routes, die afwijken van het oorspronkelijke pad. Meestal zijn ze een beetje langer. De bergroutes gaan over smalle paden, goed onderhouden, met treden gemaakt van kunsthout (!) maar dikwijls van ongelijke hoogte. Her en der is een prachtig uitzicht over een stadje, over de zee. De paden door bamboebossen zijn heerlijk om te lopen, vergezeld door de Japanse nachtegaal.
  

 

Hoe zat het met het onderdak, eten en drinken?

Je kunt overnachten in enkele tempels, in hutten (speciaal voor pelgrims), bushokjes, “minshuku” (zie hiervoor) en traditionele familiehotels: de “ryokan” (meestal iets duurder).
Onderdak moet een dag van te voren gereserveerd worden. (Je kunt je gastheer/vrouw vragen dat te doen). Adressen staan vermeld in “Shikoku Japan 88 Route Guide”, onmisbaar voor niet-Japans sprekende pelgrims. Bij aankomst staat een pot thee klaar. Na enige tijd wordt je geroepen voor een zeer heet bad (“o’furo”). Daarna is er een uitgebreid diner. Dit geldt voor de “minshuku” en de tempels.
Japanse gewoontes moeten strikt onderhouden worden. Het kan gebeuren dat je ergens niet welkom bent. De reden kan dan zijn dat men niet weet om te gaan met een vreemdeling, die misschien niet weet hoe rijst gegeten wordt, hoe beddengoed wordt gebruikt, hoe een Japans bad wordt gebruikt.
Ontbijt wordt vroeg geserveerd en je moet vroeg de deur uit, op weg, even buigend naar de gastheer/vrouw.

 

Wat is de beste tijd om op pad te gaan?

De beste vertrektijd is eind april. De gemiddelde looptijd is 48 dagen. Juni is de regentijd met mogelijkheid van een cycloon aan de zuidkant van het eiland. De eerste vijf dagen van mei zijn vrije dagen in Japan, waardoor het moeilijk kan zijn om een overnachting te boeken. Het is ook mogelijk om aan de noordkant van Shikoku even een oversteek per ferry te maken naar Hiroshima.

 

Was het een zware tocht?

Met rond acht kilo bagage (zonder slaapzak) is het geen zware tocht, behalve de bergetappes. Er zijn vier bergen die genoemd worden “breker van de pelgrim’s rug”! Het is mogelijk om die zware tochten te vermijden door gebruik te maken van de geasfalteerde weg.
Let op: Als je in pelgrimshutten wilt overnachten moet je een slaapzak meenemen.
  

 

Wat zijn belangrijke kenmerken van de route?

De route is goed gemarkeerd, ofschoon er problemen kunnen zijn in de bergen als je geen Japans kunt lezen.
Er is veel informatie op internet, bijvoorbeeld: Pilgrimage to the 88 Sacred Places of Shikoku en A Guide for Non-Japanese (EN) of  Wandelen met Kukai (NL). Ook in hotels en in sommige “minshuku” is informatie verkrijgbaar.
De “Shikoku Japan 88 Route Guide” is o.m. te koop via reisboekhandel Pied à Terre.

 

Welke vraag zou je nog willen toevoegen?

De Japanse pelgrims zijn zeer verrast en vereerd wanneer een niet-Boeddhist deze weg bewandelt. Dit geeft grote mogelijkheden tot een dialoog tussen culturen en religies.
De Henro Michi is een zeer spirituele tocht. Voor mezelf was het zeer goed om een doel voor ogen te hebben, zodat het meer dan een avontuurlijke of fysiek uitdagende onderneming werd.

 

Waar kunnen we meer over je reis vinden?

Veel verslagen van de reis zijn te vinden op internet, zoals op de website Wandelen met Kukai
Mijn boek “Het Fluisterend Bamboebos” laat een multiculturele benadering zien. (€ 13,= , exclusief verzendkosten. Per mail te bestellen bij Ben).
Het is zeer waardevol om ter voorbereiding op de tocht Japanse literatuur te lezen en om praktische woorden en zinnen te leren via de “Shikoku Japan 88 Route Guide”.

 

Aanvulling(en) op het verhaal van Ben

Heb jij deze pelgrimstocht ook gelopen of gefietst en wil je jouw ervaringen delen met anderen? Dan kun je een (korte) aanvulling schrijven op het verhaal hiervoor. Lees hier hoe dat werkt.