ontdekken & ontmoeten

Overnachtingen onderweg: enkele tips

Gepubliceerd op: 23 november 2018

    
Op deze website worden de ervaringen op pelgrimswegen verteld aan de hand van tien vragen. Eén van die vragen is: “Hoe zat het met het onderdak, eten en drinken?”. In aanvulling op de antwoorden die daar per route worden gegeven, vind je hierna meer algemene informatie over met name het overnachten onderweg:

1. enkele overwegingen vooraf
2. voorzieningen onderweg
3. zelf gastvrijheid bieden

   
1. Voorbereiding: enkele overwegingen

Veel pelgrims kiezen onderweg voor de eenvoud. Niet alleen vanwege de kosten, maar ook omdat hun pelgrimstocht een bewuste keus is om even uit hun comfortzone te stappen.
Toch zijn de kosten een belangrijk punt. Een pelgrimstocht van enkele weken of maanden, te voet of per fiets, kan een dure onderneming zijn. Dat klinkt misschien vreemd: je reist toch op eigen kracht? Klopt. De meter begint dan ook vooral aan het einde van elke etappe te tikken, voor je onderdak en je eten en drinken.
Een ander belangrijk punt is: hoe ga je om met de onzekerheden die horen bij het dag-in-dag-uit verder trekken? Zoals: niet weten waar je vandaag of morgen kunt overnachten. Zeker als je voor het eerst in een buitenland onderweg bent en de taal niet of nauwelijks spreekt…

Sommigen kiezen daarom op voorhand voor maximale zekerheid: een georganiseerde reis, inclusief alle reserveringen en bagagetransport. Die gemoedsrust heeft natuurlijk z’n prijs: financieel, maar het laat ook minder ruimte voor nieuwe ervaringen. (Zo is de kans vrij klein dat je spontane gastvrijheid ervaart: alles is immers geregeld en betaald?). Bovendien: het “schema” dat je vooraf -thuis- hebt gekozen kan, eenmaal onderweg, te ruim of te krap blijken. Voor je het weet is het een stressfactor op zich…

Anderen kiezen voor het tegendeel. Zij gaan zonder enige planning en vrijwel zonder geld op pad, “zoals pelgrims dat vroeger deden”. Daarmee verwijzen zij vaak naar het onderdak en de zorg die kerken en kloosters in de Middeleeuwen boden aan pelgrims. Maar kun je dat zonder meer overzetten naar deze tijd? Toen was de pelgrimage een collectieve onderneming, in het teken van het geloof. Nu is de pelgrimage vaak een individuele onderneming, met een eigen doel. Mag je dan toch verwachten dat de ander voor jou klaar staat?
Zo hoor je flink wat pelgrims zeggen: “In Frankrijk moet een burgemeester zorgen voor onderdak”. Maar dat klopt gewoon niet. Zoals ook kloosters niet de plicht hebben om onderdak te bieden aan de moderne pelgrim. Al was het maar omdat veel kloosters, met hun steeds oudere bewoners, zelf nauwelijks het hoofd boven water kunnen houden.
Gastvrijheid is dus geen recht. Het is een prachtig cadeau dat een ander je onderweg kàn geven.

De meeste pelgrims bewegen zich ergens tussen de genoemde “uitersten”. Zij bepalen dag-voor-dag, of iets langer van tevoren, hun volgende etappe. Soms reserveren ze. Op andere dagen lopen ze “op de bonnefooi”: in het vertrouwen dat het wel goed zal komen. Sommigen hebben een tent bij zich, om zo vrij mogelijk te zijn en/of de kosten te beperken.

   
2. Onderweg: voorzieningen

Afhankelijk van de gekozen route kunnen er onderweg heel verschillende voorzieningen zijn: van de gewone horeca tot en met speciale onderkomens voor reizigers, al dan niet in het teken van het pelgrimeren. De horeca rekent vaak de gewone tarieven. Soms is er een korting voor pelgrims. Speciale pelgrimsherbergen rekenen een lager, vast tarief of vragen een “donativo” (zie hierna).

Bijzonder is de spontane gastvrijheid van mensen onderweg, meestal langs minder drukke routes. Kun je die gastvrijheid zo maar aanvaarden? Of is het beter om -zeker in een armer land- toch geld te geven voor, bijvoorbeeld, de opleiding van de kinderen? Lastig. Maar ook dit hoort bij een pelgrimstocht: het comfortabele “ik betaal ervoor en dus heb ik er recht op” geldt er niet. In elk geval niet overal. Je moet en mag je op een andere manier tot de ander verhouden.

pelgrimsherbergen
De meer “gevestigde” pelgrimswegen hebben vaak hun eigen specifieke voorzieningen. Denk bijvoorbeeld aan: de albergues de peregrinos langs de Caminos naar Santiago de Compostela, de ostelli en spedali langs de routes in Italië, de Pilgerherberge langs de Ökumenischer Pilgerweg in Duitsland, de tempels langs de Henro Michi op het eiland Shikoku, Japan.

Hoe dichter bij populaire pelgrimsbestemmingen, hoe eenduidiger de route en hoe meer pelgrims er onderweg zijn. En andersom. Toch zijn er, bijvoorbeeld, zelfs in Nederland en België enkele herbergen langs pelgrimswegen naar Santiago de Compostela. In 2018 is dat netwerkje aangevuld met refugio’s in historische Friese kerken. Ook de Walk of Wisdom (rondom Nijmegen) biedt eigen overnachtingsmogelijkheden, onder meer via gastgezinnen. (Lees het verhaal van Evelien). Verder zijn er, zowel in Nederland als in België, veel adressen waar onder het motto “pelgrims voor pelgrims” onderdak wordt geboden.
  

   

andere vormen van gastvrijheid (internationaal)
Via het internet zijn de afgelopen jaren internationale netwerken ontstaan waarin mensen thuis onderdak bieden aan reizigers. Soms is dat gratis, ervan uitgaand dat de reiziger (ooit) ook zelf onderdak aan anderen zal aanbieden. Soms wordt een bescheiden, vaste prijs gerekend. In alle gevallen is de ontmoeting tussen de gastheren- en vrouwen en de reizigers een belangrijk element.
Voorbeelden zijn:
– Couchsurfing en Warm Showers (Lees het verhaal van Mohammed en Rudy).
– Vrienden op de Fiets (voor fietsers èn wandelaars: vooral in Nederland, maar ook in België en andere landen).

Via internet kun je ook een kamer, een appartement, e.d. rechtstreeks bij particulieren boeken, bijvoorbeeld via AirBnB. (Lees het verhaal van Ben).
Een alternatief: jeugdherbergen. Die worden steeds vaker “hostels” genoemd, ook omdat de leeftijdsgrens vrijwel overal is vervallen. Je kunt meestal kiezen tussen een slaapzaal of kleinere kamers. In veel gevallen kun je gebruik maken van een keuken, kan dit een goede optie zijn. (Meer informatie vind je op de website van Hostelling International).
Daarnaast zijn er natuurlijk de “gewone”, commerciële overnachtingsadressen, zoals: (budget)hotels, B&B’s, campings (ook: stacaravans, huisjes).

In sommige landen kun je gebruik maken van heel specifieke voorzieningen, zoals bijvoorbeeld: hotels voor leraren in Turkije (lees het verhaal van Huberta), brandweerkazernes in Portugal (lees het verhaal van Terie ), en “minshuku” op het eiland Shikoku, Japan (lees het verhaal van Ben).

kamperen
Kamperen biedt veel vrijheid en maakt de reis beter betaalbaar. Nadelen zijn: je sjouwt flink meer bagage mee (tent, slaapmat en -zak, kookuitrusting), terwijl niet elke route daarvoor geschikt is
(wel/geen campings, kampeerverboden, gesteldheid van het terrein, beschikbaarheid van water).
Tip: als je in de buurt van huizen wilt kamperen, vraag de bewoners dan of dat OK is. Dat is vrijwel altijd het geval, zeker als je ’s morgens bijtijds vertrekt en je plek schoon achter laat.
Tip: lees hier verder over wildkamperen in Europa.

donativo
“Donativo” is Spaans voor: gift. In dit geval: een bijdrage die een pelgrim achterlaat voor haar of zijn overnachting in een herberg. Die gift is concreet -meestal: geld- èn een mooi symbool, omdat daarmee een verbinding wordt gelegd met de ander. Door jouw donativo draag je er immers aan bij dat ook de pelgrim die na jou komt gastvrij kan worden ontvangen. Zeker als je ermee rekening houdt dat die ander (nog) minder geld kan hebben dan jij. Bijvoorbeeld omdat hij of zij uit een lagelonenland komt, werkloos is of nog studeert.

nog enkele tips

– informeer bij je gastvrouw of -heer naar de overnachtingsmogelijkheden op de volgende etappe. Misschien wil zij of hij ook voor jou reserveren als je de taal niet goed spreekt?
– check vooraf of men op de door jou gekozen route verwacht dat je reserveert en zo ja, hoeveel dagen van tevoren.
– neem je eigen beddengoed (laken- of slaapzak en eventueel kussensloop) en handdoek mee. Dat is soms wel zo hygiënisch en vaak goedkoper (alternatief: huren).

 

3. Zelf gastvrijheid bieden

Veel pelgrims willen iets terugdoen voor de gastvrijheid die zij zelf, tijdens hun eigen tocht, hebben ondervonden. Bijvoorbeeld door een tijdje als vrijwilliger op een pelgrimsbureau of in een herberg te werken. Of door zelf, thuis gastvrijheid te bieden, via één van de hiervoor genoemde netwerken of onder de vlag van “pelgrims voor pelgrims”.
Als je gastvrijheid wilt bieden aan pelgrims kun je je aanmelden via het Nederlands Genootschap van Sint Jacob of het Vlaams Compostelagenootschap.