ontdekken & ontmoeten

Pelgrimeren

Het woord pelgrim komt van het Latijnse “per ager” (= door het veld) en “peregrinus” (= vreemdeling): de pelgrim laat het vertrouwde leven achter zich en gaat, door vreemd terrein, het onbekende tegemoet.

  
Waarom?
In de religieuze tradities was (en is) het antwoord op die vraag duidelijk. Een pelgrim gaat op pad om een heilige plaats te bezoeken en zo het geloof het belijden. Dáár zijn, bijvoorbeeld, de stichter of andere dragers van een religie geboren of gestorven (Jezus, Mohammed, Boeddha, apostelen, heiligen) of dáár vonden belangrijke gebeurtenissen plaats (openbaringen, wonderen, eerste bekeringen, onderdrukking). Op deze heilige plaatsen wordt het geloof als het ware tastbaar, ook door de aanwezige relieken.


Relieken (of: relikwieën) zijn overblijfselen van het lichaam van een heilige of voorwerpen die met een heilige in contact zijn geweest.

In de Middeleeuwen waren de belangrijkste heilige plaatsen in het Christendom: het graf van Jezus (Jeruzalem) en de graven van de apostelen Petrus en Paulus (Rome) en Jacobus (Santiago).


Voor de betekenis van heilige plaatsen in andere religies, lees de verhalen van Mohammed en Rudy (Islam), Maarten (Boeddhisme in Nepal/India), en Ben (Boeddhisme in Japan).

Naast deze heilige plekken hadden mensen vast ook hun eigen redenen om op pelgrimspad te gaan, zoals: een vlucht van “thuis”, een zucht naar avontuur, een belofte of boetedoening, een opgelegde straf.
  

  
Pelgrimeren nu


In het Westen gaan weer steeds meer pelgrims op weg naar de heilige bestemmingen van weleer. Ondertussen lopen de kerken om de hoek leeg. Het pelgrimeren gaat steeds minder om religieuze betekenisgeving, gesymboliseerd door een heilige bestemming, en steeds meer om individuele invulling: “ieder zijn eigen weg”.

Als het karakter van de reis zo verandert, is er dan nog sprake van een pelgrimstocht? Vragen zoals deze leiden onderweg soms tot verhitte discussies. Sommigen noemen zich géén “pelgrim” omdat hun reis niet naar het graf van een heilige gaat of omdat zij die reis niet om religieuze redenen maken. Anderen noemen zich “pelgrim” omdat zij een eeuwenoude pelgrimsroute volgen, los van wat die voor hen zelf betekent.


Lees de boeiende en uiteenlopende antwoorden van de vertellers op deze website op de vraag: “Was deze route voor jou een pelgrimstocht?”. (Vaste vraag bij elk verhaal).

Volgens ons is een rode draad door veel antwoorden, op deze website en elders: de wens om een reis te maken die echt van betekenis is. Een reis die voor sommigen in die zin “heilig” is. Voor veel mensen valt hun besluit, op pelgrimspad te gaan, dan ook samen met een bijzondere gebeurtenis of een nieuwe fase in hun leven. Voor anderen krijgt een tocht pas gaandeweg betekenis.


Lees ons verhaal Een pelgrimsreis in 7 etappes met informatie, tips, rituelen en vragen die je kunnen inspireren om van je pelgrimstocht een reis van betekenis te maken.

Als je een reis van betekenis maakt kun je dat symboliseren door je “pelgrim” te noemen. Die keus heeft een ander natuurlijk ook. De verleiding kan groot zijn om daarover te oordelen. Maar is het niet zinvoller om met elkaar in gesprek te gaan: “Wat betekent dat voor jou, pelgrim te zijn?”
  

  
Pelgrimeren kan op veel manieren
Er zijn -denken wij- dus veel manieren om een reis van betekenis, een pelgrimstocht, te maken. Zoals:

    1. Traditionele bedevaarten naar religieuze heiligdommen.
      Doel is: het geloof belijden, vaak door uitgebreide rituelen.
      Voorbeeld: de Stille Omgang in Amsterdam.

        
    2. Eigentijdse pelgrimages naar religieuze heiligdommen of spirituele krachtplekken.
      De bestemming geeft richting, maar: “de weg is het doel”. Pelgrims geven zelf betekenis aan hun reis en kiezen zelf hun rituelen.
      Voorbeeld: de pelgrimswegen naar Santiago de Compostela en Rome. (Lees de verhalen van Agnes, André, Bart en Peter). 
        
    3. Eigentijdse pelgrimages naar collectieve, niet-religieuze plaatsen van herinnering.
      Voorbeelden: slagvelden, concentratiekampen, graven van beroemde musici, schrijvers of schilders. Vaak gaat het om de plaats zelf, soms staat de reis centraal.
      Voorbeeld: het Westerborkpad, in het spoor van de Jodenvervolging. (Lees het verhaal van Arno).  
        
    4. Individuele pelgrimages naar een eigen, “heilige” bestemming.
      De tocht, langs zelfgekozen wegen, is vooral voor de reiziger persoonlijk van betekenis en kan op heel verschillende manieren worden ondernomen.
      Voorbeeld: “The Straight Story”. (Lees de recensie van deze film en bekijk de trailer).

   
PelgriMEER gaat vooral over: 2 en 3 (als ook de reis belangrijk is) en 4.
Bedevaarten (1) bieden immers zelf duidelijke kaders en rituelen aan hun deelnemers.